Wolvox Veritabanı Yedekleme Rehberi: Verinizi Gerçekten Koruyor musunuz?

Yedek almanın önemini herkes bilir. Buna rağmen teknik servis olarak en sık karşılaştığımız felaket senaryosu hep aynı: disk arızalanmış ya da fidye yazılımı bulaşmış, işletmenin elinde bir yedek var; ama o yedek ya aylar öncesine ait ya da açılmıyor.

Bu yazıda AKINSOFT Wolvox kullanan bir işletmenin verisinin nerede durduğunu, nasıl doğru yedek alınacağını ve en kritik adımı — yedeğin gerçekten çalıştığını nasıl test edeceğinizi — anlattık.

Wolvox verisi tam olarak nerede duruyor?

Wolvox, Firebird veritabanı üzerinde çalışır. Bütün ticari verileriniz — cariler, stoklar, faturalar, adisyonlar, servis fişleri — sunucu bilgisayardaki birkaç dosyanın içindedir. Bu dosyalar programın kurulu olduğu dizindeki DATABASE_FB klasöründe bulunur:

Hangi modülleri kullandığınıza göre bu dosyaların bir kısmı sizde olmayabilir. Ancak yedek alırken klasörün tamamını almak en doğrusudur; özellikle DOSYA.FDB unutulduğunda geri dönüşte bütün ekli belgeler kaybolur.

En kritik kural: program açıkken kopyalanan yedek çalışmaz

Firebird, veritabanı dosyasını sürekli açık tutar ve üzerinde yazma işlemi yapar. Program veya Firebird servisi çalışırken bu dosyayı kopyalarsanız, kopyaladığınız şey yarım kalmış bir dosyadır. Windows kopyalamaya izin verir, dosya boyutu doğru görünür, hiçbir hata mesajı almazsınız — ama geri yüklemek istediğinizde açılmaz.

Yöntem 1: Kontrol Paneli üzerinden otomatik yedekleme (önerilen)

AKINSOFT Kontrol Paneli programı, veritabanını doğru şekilde kapatıp yedekleyen bir modülle gelir. Elle kopyalamaya göre hem daha güvenli hem de otomatiktir.

1. Sunucu bilgisayarda AKINSOFT Kontrol Paneli programını açın.
2. Yedekleme Ayarları bölümüne girin.
3. Yedeklerin yazılacağı hedef klasörü belirleyin. Bu klasör kesinlikle veritabanıyla aynı diskte olmasın.
4. Yedekleme sıklığını ayarlayın. Günlük fatura hacmi yüksek işletmelerde günde bir kez yeterli değildir; gün içinde de bir yedek planlayın.
5. Ayarları kaydettikten sonra bir kez elle çalıştırıp hedef klasörde dosyaların oluştuğunu görün.

Yöntem 2: Elle yedekleme

Sunucuyu taşıyacaksanız veya tam kopya almanız gerekiyorsa:

1. Bütün bilgisayarlarda tüm AKINSOFT programlarını kapatın. Terminallerin birinde açık kalan program bile yedeği bozar.
2. Sunucuda Hizmetler (services.msc) ekranını açın; Firebird Guardian ve Firebird Server servislerini durdurun. Sıralama önemlidir: önce Guardian, sonra Server.
3. Program dizinindeki DATABASE_FB klasörünün tamamını kopyalayın.
4. Kopyayı harici diske, NAS’a veya buluta yapıştırın.
5. Servisleri yeniden başlatın ve programın açıldığını doğrulayın.

Yedeği geri yükleme

Geri yükleme işlemi de Kontrol Paneli üzerinden yapılır: Veritabanı İşlemleri → Yedekleme → Geri Yükleme yolunu izleyip yedek dosyalarının bulunduğu dizini gösterirsiniz.

Geri yüklemeden önce mevcut veritabanının bir kopyasını almayı unutmayın. Yanlış yedeği geri yüklemek, yedeksiz kalmaktan daha kötü sonuç verebilir.

3-2-1 kuralı: yedeğiniz gerçekten yedek mi?

Bilişim dünyasında yıllardır kabul gören basit bir kural var. Wolvox verisi için de birebir geçerli:

• 3 kopya: Aslı ve en az iki yedek.
• 2 farklı ortam: Örneğin bir harici disk, bir de bulut. Aynı sunucunun ikinci diskine alınan yedek, sunucu çalınırsa veya yansa işe yaramaz.
• 1 kopya işletme dışında: Fiziksel olarak başka bir yerde. Yangın, su baskını ve hırsızlık senaryolarını yalnızca bu kopya kurtarır.

Fidye yazılımı için ek bir kural

Son yıllarda İstanbul’da en sık gördüğümüz veri kaybı sebebi disk arızası değil, fidye yazılımı. Bu yazılımlar ağa bağlı bütün sürücüleri tarar ve ulaşabildikleri yedekleri de şifreler. Bu yüzden:

• Sürekli takılı duran harici disk tek başına yeterli koruma değildir.
• Yedeklerinizden en az biri, yedekleme anı dışında bilgisayara bağlı olmamalıdır (harici diski yedek sonrası çıkarmak gibi).
• Sürüm geçmişi tutan bir bulut yedeği, şifrelenmiş dosyaların üzerine yazılsa bile eski sürüme dönmenizi sağlar.

Ayda bir yapılacak 10 dakikalık test

Test edilmemiş yedek, yedek değildir. Ayda bir kez şu adımları uygulayın:

1. Yedek klasörünüzden en son dosyayı alın.
2. Sunucu dışında bir bilgisayara Wolvox’u kurun veya ayrı bir test dizini oluşturun.
3. Yedeği bu test ortamına geri yükleyin.
4. Programı açıp son kestiğiniz faturayı arayın. Faturayı görüyorsanız yedeğiniz sağlamdır.

Bu testi yapan işletme ile yapmayan işletme arasındaki fark, kriz anında iki saat ile iki hafta arasındaki farktır.

Sık atlanan üç ayar

• Firebird SYSDBA parolası. Firebird kurulumlarında yönetici kullanıcısı SYSDBA, varsayılan parolası ise herkesin bildiği bir değerdir. Sunucunuz dışarıdan erişilebilir durumdaysa bu parolayı mutlaka değiştirin.
• Yedek klasörünün ağ paylaşımı. Yedek klasörü herkese açık paylaşılmış bir dizinse, fidye yazılımı için ilk hedef odur.
• Yedeklerin ne kadar geriye gittiği. Sadece son yedeği tutmak risklidir. Bir hata fark edilmeden birkaç gün geçebilir; en az 7 günlük geçmiş tutun.

Not: Dizin adları ve menü başlıkları kullandığınız Wolvox sürümüne göre küçük farklılıklar gösterebilir. Kurulumunuza özel adımlar için AKINSOFT Bilgi Bankası’ndaki güncel yedekleme belgelerine bakabilir ya da bize danışabilirsiniz.